Thị trường chứng khoán phái sinh và cơ sở khác nhau như thế nào?

 

Thị trường chứng khoán cơ sở và phái sinh có lẽ nghe khá phức tạp. Thậm chí còn một số trường hợp chúng được dùng một cách nhầm lẫn với nhau. Như vậy, để thật sự giao dịch thành công trong thị trường chứng khoán nói chung. Xin mời nhà đầu tư cùng tham khảo bài viết dưới đây để rõ hơn.

Thị trường chứng khoán phái sinh là gì?

Thị trường chứng khoán phái sinh đã từng rất sôi động. Đặc biệt là vào thập niên 1980. Loại thị trường này đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Với khởi đầu khá đơn giản là chỉ giao dịch các loại hàng hóa nông nghiệp. Đến nay, cánh cửa này đã mở rộng đến nhiều thị trường khác nhau. Nhằm thỏa nhu cầu của mọi nhà giao dịch. Như vậy, thị trường chứng khoán cơ sở là gì? Cách giao dịch chúng như thế nào?

Thị trường chứng khoán phái sinh phục vụ một vai trò rất quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Tuy chứng khoán phái sinh có thể khá phức tạp. Về mặt lý thuyết, nó không khác gì phiên bản hiện đại của những tập tục xa xưa . Ví dụ việc đặt cược với nhau hoặc việc thỏa thuận bán hàng hóa của mình trước . Đây được coi là một loại hình bảo hiểm trước rủi ro trượt giá trong tương lai.

Đối với các nhà giao dịch nhỏ lẻ. Giao dịch chứng khoán phái sinh như một chiếc cầu nối Cho phép họ thâm nhập vào nhiều loại thị trường hơn bao giờ hết. Đồng thời họ cũng sẽ phỏng đoán được biên độ dao động của giá của một công cụ tài chính nào đó. Tuy nhiên, các nhà giao dịch nên tìm hiểu chúng có bao nhiêu loại. Cũng như những loại sản phẩm của chúng.

Công cụ tài chính phái sinh là gì?

” Chứng khoán phái sinh là một dạng đầu tư mà công cụ tài chính dùng để giao dịch được dựa vào giá trị của một công cụ tài chính khác”- dịch từ từ điển tiếng Anh Collins

Chứng khoán phái sinh là một dạng hợp đồng giữa hai hoặc nhiều bên dựa trên một hoặc nhiều tài sản tài chính cơ sở. Các nhà giao dịch sử dụng những loại hợp đồng phái sinh này để phỏng đoán giá tương lai của một loại tài sản cơ sở.

Điều đáng chú ý là nó không bắt buộc nhà đầu tư phải sở hữu loại tài sản đó. Nó được sử dụng bởi các nhà đầu tư và các doanh nghiệp cho mục đích phòng ngừa rủi ro.

Có hàng loạt những loại tài sản cơ sở được sử dụng để giao dịch chứng khoán phái sinh. Ví dụ như tiền tệ, hàng hóa, cổ phiếu, chỉ số, trái phiếu và mức lãi suất.

Điều này cho phép nhà đầu tư vào hai vị trí mua và bán đối với các công cụ tài chính phái sinh như là một cổ phiếu. Được thực hiện dựa trên cách phỏng đoán giá sẽ tăng hay giảm trong tương lai.

Cách giao dịch trong thị trường chứng khoán phái sinh

Có 2 cách chơi phái sinh mà nhà đầu tư nên biết. Đầu tiên là phương thức OTC. Các điều khoản trong loại hợp đồng này sẽ được thỏa thuận riêng tư giữa bên mua và bên bán. Vì tính chất không quy chuẩn của nó. Giao dịch sẽ được diễn ra trong một thị trường không bị kiểm định.

Cách thứ 2 là qua một sàn giao dịch được kiểm định. Điều này sẽ tạo một độ an toàn cao hơn so với cách thứ nhất. VÌ sàn giao dịch đang đóng vai trò là bên trung gian đảm bảo giao dịch xảy ra.

Có rất nhiều sản phẩm chứng khoán phái sinh với từng đặc điểm riêng. Sau đây là những loại hợp đồng giao dịch chứng khoán phái sinh được sử dụng nhiều nhất:

  • CFD (contract for difference): CFD là một thỏa thuận giữa bên bán và mua. Nhằm giao dịch một loại tài sản cơ sở với sự chênh lệch giá diễn ra giữa lúc vị trí giao dịch được mở và đóng.
  • Options( Quyền chọn): Đây là loại hợp đồng duy nhất cho phép nhà giao dịch có quyền mà không có nghĩa vụ giao dịch một loại tài sản cơ sở.

Các loại hợp đồng chứng khoán phái sinh

1.Hợp đồng kỳ hạn:

Bên mua và bên bán thỏa thuận giao dịch một loại tài sản cơ sở trong thời gian cụ thể trong tương lai với mức giá đã được hai bên nhất trí trong hôm nay. Khi đến ngày thanh toán, người mua sẽ chi trả cho. Hoặc đôi khi nhận lấy tài sản từ người bán với giá đã thỏa thuận. Lợi nhuận hoặc thua lỗ lúc này sẽ được quyết định dựa trên sự dao động giá của loại tài sản cơ sở này giữa ngày bắt đầu và kết thúc giao dịch.

2. Hợp đồng tương lai:

Đây là một loại hợp đồng được cải tiến từ hợp đồng kỳ hạn. Vì thế nên có vài đặc điểm mà nhà đầu tư có thể nhận ra.

Điểm khác biệt là đây là một loại hợp đồng đã được quy chuẩn hoá. Với giao dịch được thực hiện trên các sàn giao dịch. Đồng thời, phương thức thanh khoản được bắt buộc phải được thực hiện hằng ngày. Nghĩa là hai bên của hợp đồng sẽ phải thực hiện giao dịch với nhau mỗi ngày trong một khung thời gian đã được hợp thức hóa trước đó. Cụ thể là các mức lời hoặc lỗ sẽ được thanh toán giữa hai bên ngày qua ngày cho đến khi thời hạn kết thúc.

3. Hợp đồng quyền chọn:

Theo định nghĩa của nó. Loại hợp đồng này cho phép một bên trong hợp đồng mua hoặc bán tài sản cơ sở vào một ngày nhất định với giá thỏa thuận trước đó. Nếu hợp đồng cho phép nhà giao dịch vào vị trí bán thì nó gọi là “put”. Đối với mua thì là “call”.

4. Hợp đồng hoán đổi:

Đây là một loại hợp đồng đặc biệt. Thay vì giao dịch các loại tài sản cơ sở thông thường. Hai bên trong hợp đồng hoán đổi sẽ giao dịch dòng tiền của nhau. Hoặc các phí biến đổi trong được gắn liền với các loại tài sản cơ sở.

Sau đây là một số các hợp đồng hoán đổi thông dụng nhất:

Hợp đồng hoán đổi lãi suất Hợp đồng này cho phép một bên hoán đổi mức lãi suất có tính biến động của mình với bên khác có mức lãi suất được định sẵn.

Nếu bên A sở hữu một món vay có tính tùy biến thì mặc định sẽ phải để ý đến mức lãi suất. Sự thay đổi về lãi suất sẽ ảnh hưởng đến tính thanh khoản, khiến việc quản lý mức chi trả trở nên phức tạp.

Lúc này, HĐHĐ cho phép bên A hoán đổi với bên B mức lãi suất cố định để giảm thiểu rủi ro. Ngược lại, bên B cũng có thể hoán đổi sang một mức lãi suất linh hoạt nếu cảm thấy định mức rủi ro của mình thấp hơn để tránh việc chi trả quá tay.

Ngoài ra, còn có phiên bản mà hai bên hoàn toàn có quyền nhưng không có nghĩa vụ hoán đổi vào một thời gian cụ thể đã thỏa thuận.

Hoán đổi tiền tệHợp đồng tạo điều kiện cho hai bên hoán đổi chi trả khoản vay cho nhau bằng hai loại tiền tệ nhất định. Bên A đồng ý thanh toán mức nợ cho bên B bằng loại tiền tệ của mình và ngược lại.
Hoán đổi hàng hóaCác tập đoàn lớn hoặc các tổ chức tài chính có tầm cỡ là đối tượng thường hay sử dụng loại hợp đồng này.

Một bên A có khả năng sản xuất hoặc giao dịch các loại hàng hóa (đa số là dầu) sẽ thỏa thuận bán một số lượng hàng hóa của mình cho bên B với giá cụ thể đã được đồng thuận giữa hai bên trong một khoảng thời gian nhất định đã được định sẵn

Nhà sản xuát đưa ra đảm bảo về giá cung cấp đẻ tránh rủi ro giá giảm. Người mua đảm bảo sẽ thanh toán với mức giá đã thỏa thuận, tránh rủi ro giá tăng.

Thị trường chứng khoán cơ sở là gì?

Những công cụ tài chính có thể quy đổi ra được tiền mặt trong giao dịch chứng khoán cơ sở có tính thay đổi cao và có tính thương lượng cao. Nó đại diện cho một vị trí sở hữu một loại tài sản tài chính nhất định như cổ phiếu. Nó cũng có thể được hiểu là mối quan hệ tín dụng với một tổ chức chính phủ hoặc doanh nghiệp. Được thể hiện qua việc sở hữu trái phiếu hoặc hợp đồng quyền chọn của tổ chức đó.

Chứng khoán cơ sở có thể được hiểu như một phần cấu tạo cơ bản của chứng khoán phái sinh. Cụ thể về mặt các giá trị trong chứng khoán phái sinh được hình thành như thế nào

Các loại chứng khoán cơ sở

Chứng khoán cơ sở có thể được tách ra làm 2 loại chung. Chứng khoán vốn và  chứng khoán nợ. Tuy nhiên, đôi khi sẽ xuất hiện các công cụ tài chính lai tạp hai yếu tố này.

Chứng khoán vốn

Tài sản cơ sở đại diện cho sự quan tâm của cổ đông vào một cá thể doanh nghiệp hoặc tổ chức tài chính nào đó. Được tương trưng qua các cổ phiếu doanh thu. Bao gồm cả cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi. Bộ phận phát hành cổ phiếu không phải cam kết bất kỳ một thời hạn trả cổ tức nhất định nào đối với bên sở hữu.

Tuy nhiên, họ vẫn kiếm được hưởng lợi được từ việc bán các cổ phiếu này khi giá tăng. Cổ đông cũng có một phần kiểm soát nhỏ trong doanh nghiệp phát hành cổ phiếu này. Cụ thể là quyền bầu chọn và phân chia lợi tức theo vốn góp. Trường hợp doanh nghiệp phá sản. Họ chỉ trả cổ tức bằng lãi suất còn dư sau khi đã thanh toán hết cho các nhà tín dụng. Đôi khi tài sản cơ sở được chi trả bằng hiện vật ( tiền mặt).

Chứng khoán nợ

Đây là một loại chứng khoán hoạt động dựa trên nguyên lý vay trả. Với các điều khoản để vạch ra các thông tin như khối lượng của khoản vay, mức lãi suất, và sự trưởng thành của ngày đáo hạn.

Chứng khoán nợ bao gồm trái phiếu của chính phủ và doanh nghiệp, các chứng nhận nạp tiền ( CD) hoặc các tài sản thế chấp ( như CDO và CMO). Cho phép cổ đông quyền được trả lãi suất thường xuyên. Cũng như trả nợ gốc từ nhà phát hành trái phiếu. Mặc cho năng suất có như thế nào đi nữa.

Theo đó là những điều khoản phụ trong hợp đồng (nếu có) miễn trừ quyền bầu chọn. Chứng khoán nợ có thể được đảm bảo bởi tài sản thế chấp. Nếu không được bảo đảm thì trong trường hợp phá sản. Nhà phát hành cổ phiếu có thể sẽ dựa vào độ quan trọng của hợp đồng mà ưu tiên thanh toán trước các khoản nợ phụ.

Chứng khoán hỗn hợp

Như cái tên của nó, loại chứng khoán này kết hợp một vài yếu tố của cả chứng khoán vốn và chứng khoán nợ lại với nhau. Một vài ví dụ cho chứng khoán hỗn hợp bao gồm:

Chứng quyền: Doanh nghiệp sẽ phát hành các quyền chọn cho cổ đông để họ lựa chọn mua một chiếu trong một khung thời gian và giá cụ thể.

Trái phiếu hoán đổi: Người nắm giữ trái phiếu có thể quy đổi sang cổ phiếu thường trong doanh nghiệp phát hành.

Cổ phiếu ưu đãi: Đây là những cổ phiếu của công ty đưa cho người sở hữu quyền hạn được ưu tiên trước so với các cổ đông khác trong việc trả cổ tức, lãi suất hoặc các dạng lợi nhuận khác.

Phân biệt thị trường chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh

Chứng khoán cơ sở Chứng khoán phái sinh
– Được giao dịch trong thị trường giao ngay (spot market)– Được giao dịch trong thị trường cùng tên
– Giới hạn về số lượng phát hành– Không bị giới hạn
– Bán khống được giới hạn hoặc nghiêm cấm ở một vài thị trường– Cho phép nhà giao dịch tham gia vị trí bán không cần sở hữu tài sản cơ sở
– Nếu muốn giao dịch chứng khoán cơ sở thì phải bỏ ra số tiền tương đương giá trị– Nếu muốn giao dịch chứng khoán phái sinh thì chỉ cần bỏ ra một phần tiền tương đương với một phần giá trị của chứng khoán đó.
– Thanh toán hoặc chuyển giao ngay sau giao dịch– Thanh toán hoặc chuyển giao trong một thời điểm nhất định trong tương lai

Hi vọng nhà đầu tư đã biết rõ hơn về hai khái niệm trong lĩnh vực tài chính này. Đồng thời nghiệm ra được cho mình thị trường nào phù hợp với mình nhất.

        Tổng hợp bởi: Trung Khang

 



Trả lời